เมื่อเดินทางมาถึงเมืองเว้ในเดือนสิงหาคม อดีตเมืองหลวงของเวียดนามแห่งนี้ต้อนรับเราด้วยสายฝนโปรยปรายและกลิ่นอายที่เพื่อนของฉันเรียกว่า “กลิ่นอายแบบเว้แท้ ๆ” ถนนหนทางในเมืองเว้มีความเงียบสงบซึ่งแตกต่างจากความวุ่นวายและพลุกพล่านของฮานอยอย่างสิ้นเชิง โดยแทบจะไม่ได้ยินเสียงบีบแตรเลย แม่น้ำหอมช่วยพัดพาความเครียดและความวุ่นวายจากการทำงานหาเลี้ยงชีพของเราให้ลอยหายไป

ผู้ที่มาเยือนเมืองเว้เป็นครั้งแรกจะรู้สึกตื่นเต้นและสัมผัสได้ถึงความเงียบสงบในบางมุมของเมืองนี้ เมื่อผ่านสถานที่ต่าง ๆ ที่มีชื่อเสียงและคุ้นหู ไม่ว่าจะเป็น พระราชวังโบราณย้อนไปถึงสมัยราชวงศ์เหงียน, สุสานจักรพรรดิโบราณ, วัดเจ้าหญิงเหวียนเจิน (Huyen Tran Princess Temple), แม่น้ำหอม, เจดีย์เทียนมู่, พิพิธภัณฑ์โบราณวัตถุราชสำนักเว้... อย่างไรก็ตาม ความหรูหราอลังการของราชสำนักเหล่านี้ดูเหมือนจะบดบังศิลปะอันน่าทึ่งชิ้นหนึ่งที่เรียกว่า หญ่านหญัก (Nha Nhac) หรือดนตรีราชสำนักเวียดนาม ซึ่งถือเป็นผลงานชิ้นเอกของเมืองเว้โดยเฉพาะ และของประเทศเวียดนามโดยรวม

“หญ่านหญัก” (Nha Nhac - ดนตรีราชสำนักเวียดนาม) ซึ่งได้รับการรับรองจากองค์การยูเนสโก (UNESCO) ให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโลก เป็นรูปแบบศิลปะพิเศษของเมืองจักรพรรดิเว้ ในจังหวัดถื่อเทียนเว้ ทางภาคกลางของประเทศ

ยูเนสโกนิยามหญ่านหญักว่าเป็น “ดนตรีอันสง่างาม” (elegant music) ซึ่งครอบคลุมแนวเพลงและการร่ายรำที่หลากหลายที่แสดงในราชสำนักเวียดนามตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ดนตรีอันสง่างามนี้มักใช้ในการเปิดและปิดพิธีการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับวันครบรอบ วันหยุดทางศาสนา พิธีบรมราชาภิเษก งานศพ และการต้อนรับอย่างเป็นทางการ ปัจจุบัน ดนตรีประเภทนี้ได้นำไปแสดงในหลายประเทศทั่วโลกเพื่อเป็นเกียรติแก่ศิลปวัฒนธรรมเวียดนาม

หญ่านหญักถือเป็นดนตรีประจำชาติเพียงหนึ่งเดียวท่ามกลางดนตรีหลากหลายประเภทของเวียดนาม ในช่วงยุคศักดินา ดนตรีราชสำนักจะถูกบรรเลงเพื่อเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการมีพระชนมายุยิ่งยืนนานของกษัตริย์และความเจริญรุ่งเรืองของราชวงศ์ ดังนั้น “หญ่านหญัก” จึงได้รับการเห็นคุณค่าอย่างสูงจากระบอบราชาธิปไตยของเวียดนาม ภายใต้ราชวงศ์เหงียน หญ่านหญักจะถูกบรรเลงในพิธีสำคัญ ๆ ของราชวงศ์

ในฐานะสมบัติล้ำค่าของเวียดนาม หญ่านหญักมีวงดุริยางค์ราชสำนักเป็นของตนเอง โดยมีการใช้เครื่องดนตรีที่มีค่าที่สุดของเวียดนาม เช่น เครื่องลมไม้ เครื่องสาย เครื่องตีประเภทกลอง และอื่น ๆ ประกอบกับท่วงทำนองที่หลากหลายและบทเพลงที่มีเนื้อหาลึกซึ้ง การแสดงหญ่านหญักยังมีนักร้อง นักเต้น และนักดนตรีจำนวนมากที่แต่งกายด้วยชุดหรูหราอลังการ

ดนตรีราชสำนักจะประกอบด้วย 3 รูปแบบ ได้แก่ ด่ายหญัก (Dai Nhac), เตี๋ยวหญัก (Tieu Nhac - รวมถึงวงดนตรีและบทเพลงที่ส่วนใหญ่สืบทอดกันในงานเทศกาลพื้นบ้าน) และการร่ายรำในราชสำนัก

การแสดงแต่ละชุดเป็นเรื่องราวที่มีเอกลักษณ์และสร้างสรรค์ ซึ่งสะท้อนถึงชีวิต ความหวัง และความฝันของผู้คนในยุคนั้น การแสดงใด ๆ ก็ตามล้วนต้องการให้นักแสดงทุกคนมีสมาธิในระดับสูงและปฏิบัติตามแต่ละขั้นตอนของพิธีกรรมอย่างพิถีพิถัน

การรำพัดมักจะแสดงต่อเบื้องพระพักตร์พระมเหสี พระสนม และเจ้าหญิงในราชวงศ์เหงียนในงานเลี้ยงและงานอภิเษกสมรส การร่ายรำนี้เป็นการยกย่องชีวิตรัก และอวยพรให้ครอบครัวมีความสามัคคีและมีความสุข

การแสดงอื่น ๆ เช่น "Huu bien vo hinh" (ฮูเบียนโวฮินห์) - การปราบผี ซึ่งเป็นการแสดงเกี่ยวกับยุคที่โลกเต็มไปด้วยสัตว์ประหลาดที่ทำลายล้างและทำร้ายมนุษยชาติโดยไม่คำนึงถึงศีลธรรม และ "การรำโคมไฟ" หรือ "Luc cung hoa dang" (หลุกกุงฮวาคัง) ซึ่งเป็นการร่ายรำที่ใช้ในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา ประกอบด้วยการบูชา 6 ครั้ง แสดงออกผ่านการร่ายรำ 6 ชุด โดยแต่ละครั้งจะมีการถวายเครื่องสักการะ เช่น ธูป ดอกไม้ โคมไฟ ชา ผลไม้ และอาหาร ซึ่งต่อมาได้นำมาใช้ในการแสดงเพื่อเฉลิมฉลองวันคล้ายวันพระราชสมภพของจักรพรรดิและพระบรมวงศานุวงศ์

เรารู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้ชมการแสดงหญ่านหญักในโรงละครเซวียตถิดื่อง (Duyet Thi Duong) ซึ่งตั้งอยู่ภายในพระราชวังโบราณ นี่คือโรงละครแห่งแรกที่เปิดขึ้นเพื่อแสดงดนตรีราชสำนัก ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยราชวงศ์เหงียนเมื่อเกือบ 200 ปีที่แล้ว โรงละครแห่งนี้ยังเป็นหนึ่งในพื้นที่การแสดงที่เก่าแก่ที่สุดในเวียดนาม และเป็นสถานที่สำหรับแสดงศิลปะหลากหลายประเภท เช่น งิ้ว การร่ายรำ และดนตรีราชสำนักสำหรับฝ่ายในของกษัตริย์ เรารู้สึกประทับใจอย่างแท้จริงกับพื้นที่ที่สง่างามและน่าเกรงขาม รวมถึงบรรยากาศอันศักดิ์สิทธิ์

ผู้มาเยือนเมืองเว้ยังสามารถเพลิดเพลินกับดนตรีชั้นสูงประเภทนี้ได้จากการล่องเรือในแม่น้ำหอม ซึ่งคุ้มค่าแก่การสัมผัสเพื่อเรียนรู้และสำรวจมรดกอันมั่งคั่งของเวียดนาม