มีคำกล่าวที่ว่า: อาหารที่คุณกินสามารถบอกตัวตนของคุณได้ ไม่ว่าคุณจะเป็นคนกินง่าย คนเลือกกิน หรือชอบผจญภัยลิ้มลองรสชาติใหม่ๆ ความอินกับอาหารก็ยังคงอยู่เสมอ อาหารอาจมีรูปร่าง ชื่อ และส่วนผสมที่คล้ายกัน แต่รสชาติย่อมแตกต่างกันออกไป และในเยนบ๊ายก็เช่นเดียวกัน ในฐานะหนึ่งในจังหวัดบนภูเขาทางภาคเหนือ ทัศนียภาพทางธรรมชาติที่หลากหลายและงดงามของหมู่กังจ๋าย (Mu Cang Chai), ช่องเขาคาวฝา (Khau Pha Pass), ตาซัว (Ta Xua), ถ้ำซวนลอง (Xuan Long Cave), ทะเลสาบถัคบ่า (Thac Ba Lake), ถ้ำถวีเตียน (Thuy Tien Cave)... ได้ครองใจนักท่องเที่ยวจำนวนมาก เดินทางท่องเที่ยวเพื่อสัมผัสและชื่นชมความงามของสถานที่ต่างๆ และรับประทานอาหารเพื่อลิ้มลองรสชาติที่เป็นสุดยอดแก่นแท้ของอาหารท้องถิ่น คุณอาจพบว่าอาหารบางจานของเยนบ๊ายมีความคล้ายคลึงกับอาหารในเขตภูเขาอื่นๆ ของเวียดนาม แต่อย่างไรก็ตาม มั่นใจได้เลยว่าเมนูพิเศษเหล่านี้ของเยนบ๊ายดีพอที่จะทำให้คุณต้องทึ่ง เพราะมันไม่เพียงแต่นำเอาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของผู้คนมาเผยแพร่ แต่ยังรวมถึงความพยายามของคนในท้องถิ่น โดยเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์กลุ่มน้อย ที่จะนำเสนอภาพลักษณ์ของเยนบ๊ายที่เปี่ยมด้วยเสน่ห์และยิ่งใหญ่สู่สายตาชาวโลก

เนื้อควายรมควัน

ชื่อภาษาเวียดนาม: Thịt trâu gác bếp. เนื้อควายที่ผ่านการแปรรูปจะถูกนำไปวางบนตะแกรงรมควันเพื่อทำการรมควัน เมนูนี้ได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับที่ 1 ของอาหารขึ้นชื่อในเอียนบ๊าย ทั้งยังเป็นอาหารพื้นเมืองของชาวไทดำในเหงียโหละ จังหวัดเอียนบ๊าย ในการทำเนื้อควายรมควันที่อร่อยที่สุด จะต้องเลือกใช้เนื้อควายส่วนเนื้อแดงล้วน

เนื้อควายมักจะมีกลิ่นเฉพาะตัว ดังนั้นขั้นตอนการหมักและการปรุงรสจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งเพื่อกำจัดกลิ่นคาว คนท้องถิ่นมักจะหั่นเนื้อควายเป็นแผ่นยาวๆ แล้วหมักด้วยพริก ขิง และมะแขว่น (Mắc khén) หรือพริกป่าของชาวตะวันตกเฉียงเหนือ ก่อนนำไปแขวนไว้ในครัว

ในวันฤดูหนาว ไม่มีอะไรดีไปกว่าการได้นั่งข้างกองไฟและเพลิดเพลินกับเนื้อควายรมควันฉีก รสสัมผัสที่เคี้ยวหนึบและเนื้อที่แน่นอร่อยซึ่งคุณอาจหาไม่ได้จากที่ใดเลยนอกจากที่เอียนบ๊าย

ข้าวเหนียวห้าสี

เมนูนี้ทำจากข้าวเหนียวสายพันธุ์พิเศษของเอียนบ๊ายที่เรียกว่า ตูเล (Tu Le) ข้าวเหนียวตูเลขึ้นชื่อเรื่องความหอมชวนคิดถึงและรสชาติที่เหนียวนุ่ม ข้าวเหนียวสีขาวนวลเม็ดฟูสวยนี้ปรากฏอยู่ในอาหารทุกมื้อของครอบครัวในเอียนบ๊าย เมื่อได้ลิ้มลองสักคำ กลิ่นหอมของข้าวใหม่จะอบอวลอยู่ในจมูก ตามมาด้วยเนื้อสัมผัสที่เหนียวนุ่มและความหวานละมุนบนลิ้น นั่นคือรสชาติของสิ่งที่สวรรค์สรรค์สร้างอย่างแท้จริง

กุนเชียงเอียนบ๊าย

นอกเหนือจากนาขั้นบันไดแล้ว การเลี้ยงสัตว์ก็เป็นสิ่งที่มีให้เห็นทั่วไปในจังหวัดนี้ของเวียดนาม หมู ไก่ และควายจะถูกปล่อยให้เดินเล่นตามทุ่งนาและหมู่บ้าน เนื้อสัตว์จึงแน่นและสดใหม่ การทำกุนเชียงเอียนบ๊ายมีหลายขั้นตอน ตั้งแต่การปรุงรสไปจนถึงการนำไปอบรมควันบนตะแกรง และต้องควบคุมดูแลระดับไฟอย่างใกล้ชิด

ชาวเขาเผ่าต่างๆ มักใช้ฟืนที่มีน้ำมันหอมระเหย เช่น อบเชย ในการจุดไฟในครัว กุนเชียงจะดูดซับกลิ่นและมีรสชาติกลมกล่อมยิ่งขึ้น กุนเชียงเอียนบ๊ายควรจะมีความกรอบนอกนุ่มใน มีกลิ่นหอมรมควัน ด้านในมีมันแทรกเล็กน้อยและมีรสเผ็ดร้อนจากพริกไทย

บั๋นจุงสีดำเมืองหล่อ

คุณอ่านไม่ผิดหรอก มันคือบั๋นจุงสีดำ ไม่ใช่สีเขียวแบบปกติ สีดำของขนมได้มาจากน้ำด่างเถ้าหญ้า หรือน้ำจากต้นเพกา (ไม้ป่าฝักยาวแบนที่เติบโตในป่าของเอียนบ๊าย) ส่วนผสมอื่นๆ ได้แก่ ข้าวเหนียว ถั่วเขียว และเนื้อหมู บั๋นจุงสีดำเมืองหล่อมักจะมีลักษณะกลมมน ด้วยเนื้อสัมผัสที่เหนียวนุ่มของข้าวเหนียวตูเล เนื้อหมูติดมัน ถั่วเขียวรสกลมกล่อม และเครื่องเทศต่างๆ

หน่อไม้ม้วนยัดไส้เนื้อสัตว์

หน่อไม้จัดอยู่ในตระกูลไผ่ มีลำต้นขนาดเล็กและไม่มีหนาม เติบโตตามป่าหรือบนภูเขา ในแต่ละปีช่วงเดือนธันวาคมเมื่อฝนฤดูใบไม้ผลิตกโปรยปราย หน่อไม้จะเริ่มผลิยอดขึ้นมาจากใต้ใบไม้ที่เน่าเปื่อย เผยให้เห็นส่วนยอดเล็กๆ สีเขียวเข้มสองข้าง ด้วยสภาพดินที่เหมาะสม หน่อไม้ในเอียนบ๊ายจึงมีเนื้อสีขาวอมเหลืองนวลที่นุ่มละมุน และมีรสชาติดีกว่าภูมิภาคอื่น คุณสามารถหาซื้อหน่อไม้ของดีประจำเมืองเอียนบ๊ายนี้ได้ตามตลาดบนภูเขาเพื่อนำมาทำอาหารรสเลิศ

เมนูหน่อไม้ยอดนิยมคือหน่อไม้ม้วนสอดไส้เนื้อสัตว์ เมนูนี้เป็นอาหารแบบดั้งเดิมที่เรียบง่ายแต่เปี่ยมไปด้วยรสชาติ สิ่งที่คุณต้องการมีเพียงผักแพว ไข่ หมูสามชั้น และเครื่องปรุงรส เช่น เกลือ ผงชูรส (MSG) และแน่นอนว่าต้องมีหน่อไม้... หน่อไม้จะต้องนำไปต้มประมาณ 3 ถึง 5 ชั่วโมง ส่วนใบอ่อนจะถูกนำมาใช้ม้วนห่อเนื้อสัตว์ ไส้เนื้อสัตว์มักใช้หมูสามชั้นเนื่องจากมีทั้งส่วนมันและเนื้อแดงสลับกัน นำผักแพวสับมาผสมให้เข้ากันกับหมูบดและไข่ เติมเกลือเล็กน้อย หม้อนึ่งจะรองด้วยหนังหมูเพื่อเพิ่มรสชาติให้กับหน่อไม้ เมนูหน่อไม้ม้วนสอดไส้แสนอร่อยและละเอียดอ่อนนี้มีความฉ่ำและกรุบกรอบ ช่างคุ้มค่ากับความพยายามจริงๆ

สาหร่ายน้ำจืดเมืองหล่อ

สาหร่ายชนิดนี้ถือเป็นอาหารรสเลิศของชาวเมืองหล่อ เนื่องจากฤดูกาลของสาหร่ายนั้นสั้นและสาหร่ายที่กินได้ก็หาได้ยาก สาหร่ายน้ำจืดจะถูกนำมาผสมกับพริกป่า พริกขี้หนู กระเทียม ขิง ตะไคร้ ใบมะกรูด จากนั้นใส่เนื้อติดมันลงไป ใช้ใบตองกบ (Phrynium) ห่อสาหร่ายและเครื่องเทศแล้วนำไปย่างบนเตาถ่าน ชาวเมืองหล่อมักรับประทานเป็นยำหรือเป็นเครื่องเคียงคู่กับเนื้อสัตว์

ข้าวเหนียวไข่มดแดงมูกางจ๋าย

คุณสามารถหาทานข้าวเหนียวได้ทุกที่ในเวียดนาม แต่อย่างไรก็ตาม แต่ละท้องถิ่นต่างก็มีวิธีปรุงในแบบของตัวเอง หากชาวกอนตูม (Kon Tum) มีเมนูข้าวเหนียวที่เป็นเอกลักษณ์ ชาวภาคตะวันตกเฉียงเหนือก็มีข้าวเหนียวห้าสีที่น่าประทับใจ ยิ่งไปกว่านั้น ชาวเตย์ (Tay) ด่าว (Dao) และไท (Thai) ในจังหวัดเยนบ๊ายยังผสมผสานข้าวเหนียวเข้ากับไข่มดแดงได้อย่างแปลกตา ทว่าให้รสชาติที่แปลกใหม่และอร่อยอย่างเหลือเชื่อ ไข่มดมีความนุ่ม มัน และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ข้าวเหนียวไข่มดแดงเป็นการผสมผสานที่ยอดเยี่ยมระหว่างกลิ่นหอมเข้มข้นอันน่าเย้ายวนของข้าวเหนียวไร่กับรสหวานมันของไข่มดแดง ทว่าสำหรับบางคน เมนูนี้อาจเป็นเมนูที่ทำใจยอมรับได้ยากอยู่สักหน่อย

วิธีเพลิดเพลินกับข้าวเหนียวไข่มดแดงที่ถูกต้องคือการใช้มือปั้นข้าวเหนียวร้อนๆ เคี้ยวและสัมผัสความรู้สึกตอนที่ไข่มดแดงแตกโป๊ะในปาก

น้ำผึ้งดอกลำไยวันจ๊น

มีน้ำผึ้งชื่อดังในวันจ๊น (Van Chan) จังหวัดเยนบ๊าย ที่เรียกว่า น้ำผึ้งลำไย หรือน้ำผึ้งป่าดอกลำไย ในช่วงปลายเดือนเมษายน ดอกลำไยจะบานสะพรั่งครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด น้ำผึ้งดอกลำไยสีเหลืองสดใส ที่ทั้งใสและมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ของดอกลำไย คือของขวัญจากธรรมชาติของเยนบ๊ายที่คู่ควรแก่การซื้อกลับบ้านอย่างแท้จริง

ชาหิมะแห่งสวยซาง

เมื่อพูดถึงสวยซาง (Suoi Giang) ภาพของต้นชาโบราณขนาดใหญ่จะผุดขึ้นมาในหัวของคนรักการเดินทางทันที สวยซางเป็นแหล่งของต้นชาขนาดยักษ์ที่มีอายุตั้งแต่ 100 ปีไปจนถึงกว่า 400 ปี ซึ่งใช้ผลิตของดีขึ้นชื่อของเยนบ๊ายอย่าง ชาหิมะสวยซาง ชาสายพันธุ์นี้เติบโตที่ระดับความสูงตั้งแต่ 1,000 เมตรขึ้นไป จึงถือเป็นผลึกแก้วอันล้ำค่าแห่งเทือกเขาทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือ ยอดและใบชามีขนาดใหญ่ สีเขียวเข้ม และมีขนอ่อนบางๆ ปกคลุมผิวใบ ชาหิมะสวยซางสักถ้วยจะให้กลิ่นหอมเฉพาะตัว รสชาติเข้มข้น และน้ำชามีสีเหลืองอมเขียวใส

ของดีอื่นๆ ของเยนบ๊ายที่นักท่องเที่ยวสามารถลิ้มลองได้ เช่น กะปิมู่งหล่อ (Muong Lo), แมลงและผีเสื้อกลางคืนทอด, เหล้าต๊าวแหม่ว (Táo mèo) ซึ่งทำมาจากแอปเปิ้ลป่าที่มีชื่อเดียวกัน (Docynia indica) โดยนำผลมาเก็บเกี่ยว แช่น้ำและหมักไว้ ก่อนจะนำไปดองในเหล้าข้าวเป็นเวลาหลายเดือน